Paffio

Mae gan rhai o gymunedau diwydiannol de Cymru draddodiad hir o baffio sy'n ymestyn yn ôl i'w dechrau cyntaf. Hyd yn oed cyn hynny, roedd gwylio paffio â dyrnau noeth yn boblogaidd yn y Gymru gynddiwydiannol, yn aml yn mynd gydag yfed, hapchwarae ac afreolusrwydd cyffredinol. 

Daeth ychydig o drefn ym 1867 pan ysgrifennodd y Cymro J.G. Chambers rheolau Queensberry, ond anghefnogwyd y gamp gan yr awdurdodau hyd ymhell i mewn i'r ugeinfed ganrif.

Yn ystod yr 20fed ganrif, mae Cymru wedi cynhyrchu sawl pencampwr paffio nodedig, gan gynnwys 'Freddie Welsh', y Brodyr Moody, Howard Winstone, Jim Driscoll, Jimmy Wilde, Dai Dower, Dai Davies, Jack Peterson, Tommy Farr a Johnny Basham. Nid oedd y dynion hyn yn unigolion dawnus yn unig ond daethant hefyd yn nerthoedd uno wrth i'w cymunedau eu cefnogi.

Mae'r traddodiad hir o baffio yn ne Cymru wedi cario ymlaen i'r ganrif hon gan baffwyr fel Enzo Maccarinelli o Abertawe a Joe Calzaghi o Drecelyn. 

Ffynonellau
K.O. Morgan, Rebirth of a Nation: Wales 1880-1980 (Rhydychen, 1982)
Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig (Caerdydd, 2008)